Positieve berichten

Positieve berichten als vitaminen voor de ziel

'Religieus actief zijn en niet echt geloven kan zeker'

6 reacties

Media_xl_787418 
Kan religie zonder geloof? Nee, zeggen sociale wetenschappers. Jawel, zegt journalist en godsdienstwetenschapper Koert van der Velde. Sterker: Hij vindt dat het nodig is 'om alle culturele en psychologische registers open te trekken om deze bron van rijkdom aan te boren'. Komende week (10 mei) promoveert hij op het proefschrift 'Flirten met God'.

Hij legt zijn kaarten meteen op tafel: Koert van der Velde gelooft niets – niet in God en niet in niet-God. Maar hij onderkent wel 'een zeker religieus verlangen' bij zichzelf. En hij is niet de enige, zegt hij. Volgens een conservatieve schatting is minstens 10 procent van de Nederlanders op een a-gelovige manier religieus. Dat kan niet, stelden sociaal wetenschappers tot nu toe; zonder geloof geen religieuze belevenissen.

Van der Veldes promotieonderzoek is een uitputtende speurtocht naar mensen met een religieus verlangen die tegelijkertijd niet kunnen geloven in religieuze voorstellingen. Wat blijkt? Mensen laten zich er door hun ongeloof steeds minder van weerhouden religieus actief te zijn. "Ook al bestaat er naar hun idee geen god en is er in het leven geen diepere zin, het verlangen naar de beleving van iets goddelijks of die diepere zin is er bij velen niet minder om."

De godsdienstwetenschapper verhaalt van mensen die de gewaarwording hebben opeens boven een landschap te zweven of een intens gevoel van allesomvattende liefde ervaren. Zelf had Van der Velde, die opgroeide in Nederlandse Hervormde Kerk, twintig jaar geleden een ervaring die zijn tot dan toe theoretische vraag naar de mogelijkheid van religiositeit zonder geloof in een wel heel persoonlijk daglicht stelde.

Hij was in Egypte om een boek te schrijven over de islam. Hij sprak met soefi's die mystiek beoefenden, hij praatte met beginselvaste fundamentalisten, hij ontmoette magiërs die genezing beloofden en bezocht geestuitdrijvers. Na een maand werken, vertrok Van der Velde voor een uitje naar de Sinaxef-woestijn, waar hij 'de berg van Mozes' beklom, de plaats waar Mozes volgens de Bijbel de stenen tafelen heeft ontvangen.

Mozes heeft waarschijnlijk nooit bestaan, zegt de godsdienstwetenschapper in Van der Velde. Het volk Israël heeft hoogstwaarschijnlijk niet door de Sinaxef gezworven en zeker geen veertig jaar, en God heeft er zeker geen tien geboden geopenbaard die in stenen tafelen zijn uitgehouwen. "Dat leert ons de wetenschap, die op grond van tekstanalyse, archeologisch en historisch onderzoek probeert te bepalen welke delen van de Bijbel misschien, of waarschijnlijk wel of niet waar zijn gebeurd."

Na vier uur bereikte Van der Velde buiten adem en bezweet de top van zo'n 2300 meter. Hij ging op een rots zitten en zag rechts de Golf van Akaba met aan de overkant Saoedi-Arabië. Hij staarde in de diepte en toen gebeurde het: zijn blik vertroebelde en hij werd overvallen door een woord- en geluidloze boodschap. "Het was een boodschap die niet uit mijzelf kwam maar van buiten, althans zo voelde het. Het was alsof iets of iemand me erop wees dat het hoogmoedig is ervan uit te gaan dat de diepten van religie te doorgronden zijn."

Lees het hele artikel in Trouw

6 thoughts on “'Religieus actief zijn en niet echt geloven kan zeker'

  1. Vallen en weer opstaan, dus.

  2. Mooie tekst en inderdaad met positieve inslag.

  3. Ik zou zelfs zover willen gaan, om een ‘mislukking’ geen omweg te noemen, omdat er via die weg een les is geleerd die anders wellicht niet geleerd had kunnen worden.

  4. Van der Velde heeft wat ik heb: een verlangen naar het hogere, meerdere… Ik ben volslagen ongelovig geworden na een katholieke opvoeding. De Bijbel en de Koran vind ik nu sprookjesboeken, maar… Allereerst verlang ik nog steeds naar de rituelen waar ik als kind mee overgoten ben: Gregoriaanse muziek, het Maria Lof, een processie met veel wierrook… Ten tweede acht ik hogere dimensies niet uitgesloten, want in dat heelal met zijn miljarden bollen kleiner en groter dan de aarde zijn er andere levensvormen en andere machten zo is mijn overtuiging. Ik acht het ook niet uitgesloten dat via frekwenties signalen daarvan op onze planeet komen.( neem die Mozesberg)… Een andere theorie van mij is ook dat verlangen, visualisaties etc… het produkt zijn van ons eigen lichaam met zijn hersens. Ga je dus de hoogte in een berg op, ga je dus de woestijn in en heb je lang gelopen, geklommen zonder al te veel eten en drinken dan kun je overvallen worden door de krommingen van je eigen hersenprodukten.

    Ik heb bijvoorbeeld na het sporten door de vrijgekomen endorfines de meest mooie gevoelens, de meest mooie beelden en de meest mooie stemmingen. Als je dat vertaalt naar een God, dan heb je bij sommige mensen al snel vertellingen of geschreven verhalen die ontaarden in een opgelegd geloof… En iets opleggen aan een ander komt, buiten de paar spelregels( niet doden, niet schelden, niet stelen), niet in mijn levensboekje voor…

    Tot slot: niet geloven is ook een geloof… Wat voor mij van belang is, is dat je alle gedachten en gevoelens zo uitkristalliseert voor je zelf dat je je lekker voelt. En voel je dat dan heb je weer veel te geven aan een ander.

    * André Naber, ongelovige (Thomas)

  5. @André Naber: Jouw slotalinea vat dat wat ik eigenlijk via dit log wilde zeggen schitterend eenvoudig samen..Dank daarvoor.

  6. @Marijke: vaak denk ik bij jou, twee zielen een gedachte. Da’s een mooi gevoel…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s